Chào anh chị em,
Mình có đọc trao đổi của các bác trên group hải quan về việc nhập khẩu máy móc, thiết bị ở dạng chưa lắp ráp hoặc tháo rời từ nhiều nguồn, nhiều chuyến, mình xin chia sẻ một góc nhìn để anh/chị em cùng thảo luận.
1. Hệ thống máy/tổ hợp máy: trọng tâm là
TÍNH ĐỒNG BỘ
Theo mình, tính đồng bộ về cấu tạo, kết nối và chức năng phù hợp hơn khi xem xét máy liên hợp ở dạng hệ thống máy hoặc tổ hợp máy.
Đặc trưng của nhóm này là nhiều máy, cụm máy hoặc bộ phận máy được lắp ráp, đấu nối hoặc liên kết với nhau thông qua:
- Ống dẫn, dây cáp, dây điện;
- Cơ cấu truyền động lực;
- Hệ thống điều khiển;
- Hoặc cùng được lắp trên một khung, giá, bệ/đế đỡ…
Các thành phần này kết hợp với nhau để hình thành một thực thể chức năng thống nhất, cùng thực hiện một chức năng chung đã được xác định trước.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng khi đánh giá có thể là:
Nếu thiếu một máy/cụm máy/bộ phận thiết yếu thì toàn bộ hệ thống hoặc tổ hợp có còn thực hiện được chức năng thiết kế hay không?
Nếu câu trả lời là không, đây là một dấu hiệu đáng lưu ý để xem xét tính đồng bộ của hệ thống/tổ hợp máy.
Hồ sơ nên chuẩn bị để chứng minh tính đồng bộ
Theo đó, doanh nghiệp có thể phải cung cấp:
Catalogue + tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất + bản thuyết minh + sơ đồ lắp ráp hàng hóa + các tài liệu khác để chứng minh tính đồng bộ.
Thực tế, mình cho rằng nên chuẩn bị thêm bản vẽ kỹ thuật, hướng dẫn lắp đặt/vận hành, bảng kê các cụm/bộ phận và mối quan hệ giữa từng thành phần nếu có.
2. Dây chuyền máy: nên xem trọng
TÍNH TƯƠNG THÍCH/PHỐI HỢP CÔNG NGHỆ
Đối với máy liên hợp ở dạng dây chuyền máy, theo mình không nên máy móc áp dụng khái niệm “đồng bộ” giống hệ thống/tổ hợp máy.
Dây chuyền sản xuất thường gồm nhiều máy có chức năng riêng biệt.
Ví dụ:
Nguyên liệu → Máy A → Máy B → Máy C → Máy D → Thành phẩm
Mỗi máy thực hiện một công đoạn khác nhau nhưng các công đoạn được phối hợp theo một quy trình công nghệ xác định, từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra.
Các máy có thể:
- Kết nối trực tiếp bằng băng tải, đường ống, hệ thống cấp liệu…;
- Hoặc không nhất thiết phải liên kết vật lý trực tiếp;
- Nhưng phải tương thích và phối hợp với nhau về công nghệ, năng suất, thông số đầu vào – đầu ra và trình tự sản xuất.
Vì vậy, đối với dây chuyền, câu hỏi nên đặt ra là:
Máy này có phải là một công đoạn cần thiết trong quy trình công nghệ để tạo ra sản phẩm cuối cùng hay không?
Nếu thiếu một máy/công đoạn thiết yếu, dây chuyền có thể bị gián đoạn hoặc không thể hoàn thành quy trình để tạo ra sản phẩm đầu ra theo thiết kế.
Đây là điểm mình cho rằng cần phân biệt với “đồng bộ” theo nghĩa các bộ phận kết hợp thành một thực thể máy duy nhất.
3. Hồ sơ chứng minh đối với dây chuyền máy
Để chứng minh tính tương thích và mối quan hệ công nghệ giữa các máy trong dây chuyền, doanh nghiệp nên chuẩn bị:
- Đề án/luận chứng kinh tế – kỹ thuật của dự án hoặc nhà máy;
- Danh mục máy móc, thiết bị của toàn dây chuyền;
- Sơ đồ bố trí/lắp ráp dây chuyền;
- Flow chart – sơ đồ quy trình công nghệ;
- Thuyết minh quy trình sản xuất;
- Thông số đầu vào – đầu ra của từng công đoạn;
- Công suất/năng suất thiết kế của từng máy;
- Catalogue, tài liệu kỹ thuật của từng thiết bị;
- Các tài liệu khác chứng minh các máy cùng tham gia vào một quy trình sản xuất thống nhất.
4. Điểm đáng chú ý từ ý kiến của Cục Hải quan
Cục Hải quan viện dẫn Điều 8 Thông tư 14/2015/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 17/2021/TT-BTC, đồng thời nêu trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị ở dạng chưa lắp ráp hoặc tháo rời từ nhiều nguồn, nhiều chuyến thì phải đăng ký Danh mục các chi tiết, linh kiện rời của máy móc, thiết bị và Phiếu theo dõi trừ lùi.
Đặc biệt, khi chưa có cơ sở xác định hàng hóa khai báo trong Danh mục có tính đồng bộ để lắp ráp thành máy móc, thiết bị hoàn chỉnh, Hải quan có thể yêu cầu người khai cung cấp:
Tài liệu kỹ thuật sản xuất, bản thuyết minh, sơ đồ lắp ráp hàng hóa, catalogue và các tài liệu khác để chứng minh tính đồng bộ.
Điều này cho thấy việc chứng minh không nên chỉ dừng ở packing list hoặc hợp đồng mua bán, mà phải đi sâu vào bản chất kỹ thuật và mối quan hệ chức năng giữa các thành phần.
Tóm lại theo cách mình đang hiểu
| Tiêu chí | Hệ thống/Tổ hợp máy | Dây chuyền máy |
|---|---|---|
| Bản chất | Một tổ hợp chức năng thống nhất | Một chuỗi công đoạn sản xuất |
| Quan hệ giữa các máy | Phụ thuộc về cấu tạo/chức năng | Phối hợp theo quy trình công nghệ |
| Kết nối vật lý | Thường có | Không nhất thiết |
| Khung/giá/đế chung | Có thể có | Không bắt buộc |
| Chức năng từng máy | Có thể không độc lập hoàn toàn | Thường có chức năng riêng |
| Yếu tố cần làm rõ | Tính đồng bộ | Tính tương thích/phối hợp công nghệ |
| Khi thiếu thành phần | Có thể không thực hiện được chức năng chung | Có thể làm gián đoạn/không hoàn thành quy trình |
Lưu ý: Đây là góc nhìn trao đổi về cách nhận diện bản chất kỹ thuật, không nên hiểu rằng chỉ cần gọi hàng hóa là “hệ thống”, “tổ hợp” hay “dây chuyền” thì mặc nhiên được phân loại theo một mã HS duy nhất. Khi phân loại vẫn phải xem xét cấu tạo thực tế, chức năng, cách liên kết, hồ sơ kỹ thuật và các quy tắc phân loại có liên quan.
P/S: Đây là quan điểm cá nhân để cùng trao đổi nghiệp vụ. Anh/chị nào có cách hiểu khác, đặc biệt đã từng xử lý hồ sơ nhập nhiều nguồn – nhiều chuyến đối với hệ thống/tổ hợp/dây chuyền máy, cứ mạnh dạn phản biện hoặc chia sẻ case thực tế để mọi người cùng học hỏi.