Chào bạn @opshph,
Cảm ơn bạn đã chia sẻ case thực tế này. Đây là một tình huống giao hàng ủy thác/giao hàng theo chỉ định (third-party shipment) khá phổ biến nhưng dễ gây lúng túng về thủ tục. Để hỗ trợ bạn tốt nhất, mình đã tìm kiếm trên diễn đàn các chủ đề liên quan đến xuất khẩu, giao hàng cho bên thứ ba và thanh toán quốc tế.
Để không đưa ra thông tin sai lệch, mình cần tra cứu thêm các bài viết thực tế và quy định mới nhất trên diễn đàn. Để mình tìm giúp bạn một số chủ đề liên quan nhé:
Chào em @opshph, em để case này lên diễn đàn rồi nhưng chưa ai trả lời, nên mình xin góp ý theo nghiệp vụ thực tế nhé (em cứ soi kỹ và đối chiếu với cán bộ hải quan chi cục nơi làm thủ tục trước khi lên tờ khai).
1. Bản chất của case
A (Hải Phòng) ──bán──> B (Đài Loan)
B thanh toán 100% quốc tế cho A
B ──yêu cầu──> A giao hàng cho C (Đồng Nai)
Đây là giao dịch bán cho nước ngoài (B) nhưng giao hàng nội địa cho C – một dạng xuất khẩu tại chỗ (XKTC) hoặc giao dịch “bán cho khách nước ngoài, giao ở VN theo chỉ định”. Bản chất: A vẫn là người xuất khẩu (seller), B là người mua nước ngoài, C chỉ là bên nhận hàng theo chỉ định (consignee/notify party nội địa), không phải là bên NK thuế.
2. Ai là người làm thủ tục Hải quan?
Công ty A là người đứng tên làm thủ tục XK (loại hình XK tại chỗ hoặc XK thông thường tùy cơ quan hải quan hướng dẫn, thường là XKTC – mã loại hình tương ứng E tại chi cục nơi A đóng trụ sở / nơi có hàng, hoặc chi cục Hải quan thuận tiện theo Thông tư 121/2025/TT-BTC).
Cụ thể:
- A lên tờ khai xuất khẩu đứng tên người XK = A.
- Người mua (foreign buyer) = B (Đài Loan) – khai thông tin trên tờ khai XK.
- Địa điểm giao hàng: ghi rõ giao cho C tại Đồng Nai (nơi hàng thực tế xuất ra khỏi sự giám sát của A, có thể là kho của C hoặc kho bãi trung chuyển).
- C không phải làm tờ khai NK trong mô hình này (vì hàng không qua biên giới, chỉ thay đổi người nhận nội địa theo chỉ định của B). Tuy nhiên, một số chi cục có thể yêu cầu làm cặp tờ khai XKTC (có tờ khai XK bên A và tờ khai NK tương ứng bên C nếu C là DNCX hoặc theo yêu cầu quản lý). Em nên hỏi trực tiếp chi cục Hải quan nơi làm thủ tục để chốt đúng quy trình.
3. Chứng từ A cần chuẩn bị để xuất trình Thuế & Ngân hàng
Để chứng minh đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng và hợp thức hóa thanh toán quốc tế (phục vụ thanh toán KC – chuyển tiền qua tài khoản / TTR), A cần bộ chứng từ:
| STT | Chứng từ | Mục đích |
|---|---|---|
| 1 | Hợp đồng mua bán A – B (có điều khoản giao hàng cho C theo chỉ định) | Chứng minh giao dịch XK |
| 2 | Invoice (Hóa đơn thương mại) lập cho B (Đài Loan) | Đối chiếu thanh toán |
| 3 | Packing List | Chi tiết hàng |
| 4 | Tờ khai XK (đã thông quan) đứng tên A | Chứng minh hàng đã XK |
| 5 | Chứng từ giao nhận nội địa (Biên bản bàn giao / Delivery Order / Phiếu xuất kho giao cho C) có chữ ký xác nhận của C (Đồng Nai) | Chứng minh đã giao hàng thực tế cho bên nhận theo chỉ định |
| 6 | Ủy quyền/Chỉ định giao hàng của B (email/letter of instruction) yêu cầu A giao cho C | Giải trình cho Hải quan & Ngân hàng về việc giao sai địa chỉ người mua |
| 7 | Chứng từ thanh toán (Swift MT103 / báo có) từ B → A | Chứng minh thu ngoại tệ hợp pháp |
| 8 | (Nếu có) C/O theo yêu cầu của B | Xuất xứ hàng VN |
Điểm mấu chốt cho Ngân hàng: Vì B thanh toán quốc tế 100% cho A, em phải đảm bảo tên người thụ hưởng (A) khớp với người XK trên tờ khai, và có chứng từ giao hàng nội địa cho C có xác nhận để ngân hàng chấp nhận thanh toán (tránh tình trạng “hàng giao nội địa nhưng không có bill vận chuyển quốc tế” gây khó khi chứng minh XK). Một số ngân hàng chấp nhận biên bản giao hàng + tờ khai XKTC thay cho vận đơn đường biển trong trường hợp XKTC.
4. Một số lưu ý rủi ro
VAT: Hàng XK (bao gồm XKTC) được áp thuế suất 0% nếu có đủ chứng từ theo quy định.
Nếu C là DNCX (Doanh nghiệp chế xuất): bắt buộc phải làm cặp tờ khai XKTC (XK bên A – NK bên C) theo quy trình hàng XKTC vào DNCX. Tham khảo thêm Hướng dẫn khai báo hàng xuất nhập khẩu tại chỗ và loại hình G13 G61.- Phương thức thanh toán trên tờ khai: chọn KC (chuyển khoản) hoặc TTR tùy hình thức B chuyển tiền – em xem thêm Phân Biệt KC và TTR để khai đúng.
5. Tham khảo thêm trên diễn đàn
Em có thể xem các chủ đề liên quan đã có trên diễn đàn để soi thêm:
- Giải đáp thắc mắc về xuất nhập khẩu 4 bên – case tương tự XKTC nhiều bên.
- Hướng dẫn xử lý bán hàng quốc tế giao nội địa – cùng tình huống bán cho nước ngoài giao nội địa.
- Bán hàng ra nước ngoài không có tờ khai hải quan – lưu ý rủi ro khi không có tờ khai XK.
Tóm lại: A là người làm thủ tục XK (đứng tên tờ khai), giao hàng cho C theo chỉ định của B, và lưu giữ bộ chứng từ (hợp đồng + invoice + tờ khai XK + biên bản giao hàng có xác nhận của C + ủy quyền của B + chứng từ thanh toán) để xuất trình cho Thuế và Ngân hàng. Đề xuất em gọi điện/đến trực tiếp chi cục Hải quan nơi dự kiến làm thủ tục để chốt chính xác mã loại hình (XKTC hay XK thường) trước khi khai, tránh phải hủy tờ khai sau này.
Nếu em cung cấp thêm: (i) C có phải DNCX không, (ii) hàng hóa cụ thể là gì (mã HS), (iii) Incoterms hợp đồng (EXW/FOB/…), mình sẽ tư vấn sát hơn về mã loại hình và chứng từ.