Chào em @opshph, cảm ơn em đã chia sẻ một case khá điển hình nhưng cũng nhiều “gai” của nghiệp vụ xuất nhập khẩu 4 bên / xuất khẩu tại chỗ (XKTC). Diễn đàn mình có sẵn các bài hướng dẫn chuẩn về phần này (em tham khảo Hướng dẫn xử lý bán hàng quốc tế giao nội địa, Hướng dẫn khai báo XNK tại chỗ G13 G61 và Thủ tục XNK tại chỗ, DNCX – DN nội địa). Dưới đây là phân tích và hướng đi cụ thể:
1. Bóc tách 4 bên trong chuỗi của em
- Bên 1 – Người mua cuối (nước ngoài): Công ty Đài Loan – giá 1 USD
- Bên 2 – Công ty mẹ/trung gian (nước ngoài): Công ty HK – mua của em 0,5 USD, bán lại cho Đài Loan 1 USD
- Bên 3 – Nhà máy SX của em (VN): tự NK NVL, SX, thực nhận 0,5 USD
- Bên 4 – Bên nhận hàng chỉ định (VN): Công ty con của Đài Loan tại VN
⇒ Đây là nghiệp vụ Xuất nhập khẩu tại chỗ (XKTC/NKTC) có 4 bên. Em là người XK, Đài Loan là người mua nước ngoài, công ty con Đài Loan là bên được chỉ định nhận hàng nội địa (mở NKTC đối ứng).
2. 
Vấn đề cốt lõi: Chênh lệch giá khai báo (1 USD) và thực nhận (0,5 USD)
Đây là điểm rủi ro lớn nhất. Theo Luật Hải quan và Thông tư 39/2018/TT-BTC (về trị giá hải quan), trị giá khai báo phải phản ánh đúng giá trị giao dịch thực tế mà người XK nhận được.
Nếu em khai 1 USD nhưng thực tế chỉ thu được 0,5 USD → bị xem là khai sai trị giá → có thể bị xử phạt, ấn định thuế, truy thu theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP (em xem thêm Tổng hợp Nghị định 169/2026).
Em KHÔNG THỂ khai 1 USD nếu không thực sự thu được 1 USD. Có 2 hướng xử lý:
Hướng 1 – Muốn khai 1 USD (theo “yêu cầu”): Phải thu đủ 1 USD
- Đài Loan (hoặc HK chuyển tiếp) phải thanh toán cho em 1 USD.
- Khoản chênh lệch 0,5 USD (lãi của HK) phải được hợp thức hóa thành phí dịch vụ/hoa hồng mà em trả cho công ty mẹ HK (HK xuất hóa đơn phí dịch vụ cho em, em chuyển 0,5 USD lại cho HK).
- Như vậy: em XK 1 USD (khớp tờ khai) → thu 1 USD → trả HK 0,5 USD phí → thực nhận 0,5 USD (khớp thực tế), và tờ khai vẫn hợp lệ.
- Em mở tờ khai XKTC (
#&XKTC) bán cho Đài Loan giá 1 USD, giao cho công ty con Đài Loan (NKTC).
Hướng 2 – Giữ nguyên thực nhận 0,5 USD: Khai theo hợp đồng thực tế
- Em khai XKTC bán cho công ty mẹ HK giá 0,5 USD (đúng thực nhận), giao hàng cho công ty con Đài Loan theo chỉ định.
- Người mua trên tờ khai XK = HK (0,5 USD); ô ghi chú ghi tên + MST công ty con Đài Loan (bên nhận chỉ định).
- Phần chênh lệch 0,5 USD (HK bán Đài Loan 1 USD) do HK và Đài Loan tự xử lý, không thể hiện trên tờ khai của em.
3. Cách khai báo XKTC (Công văn 11811/CHQ-GSQL & Thông tư 121/2025/TT-BTC)
Tờ khai XK của em:
- Mã PTVT: 9 (xuất khẩu tại chỗ)
- Địa điểm nhận hàng cuối cùng: VNZZZ
- Ô “Số quản lý nội bộ”:
#&XKTC - Chỉ tiêu 2.19 (Người NK): tên bên nước ngoài (Đài Loan theo Hướng 1, hoặc HK theo Hướng 2)
- Chỉ tiêu 2.57 (Ghi chú): Tên + MST công ty con Đài Loan (bên nhận hàng chỉ định tại VN)
Công ty con Đài Loan mở tờ khai NKTC đối ứng (#&NKTC#[số TK XK]).
- Nguyên tắc 1-1: 1 TK XKTC chỉ tương ứng 1 TK NKTC.
- Em chỉ giao hàng SAU KHI họ đã đăng ký TK NKTC đối ứng.
- Trong 15 ngày kể từ khi TK XK thông quan, em phải thông báo số TK NKTC đối ứng cho Hải quan.
4. Về NVL nhập khẩu & thuế (rất quan trọng với em)
Vì em tự NK NVL, chưa đăng ký cơ sở gia công → em đang làm sản xuất xuất khẩu (SXXK) chứ không phải gia công. Em đang nộp thuế NK cho NVL, nên cần lưu ý:
- Nên cân nhắc đăng ký loại hình SXXK để được miễn/giảm/thanh khoản thuế NVL NK theo tỷ lệ sản phẩm XK.
- Nếu không đăng ký, em vẫn NK bình thường, XK xong làm thủ tục hoàn thuế NK NVL – nhưng thủ tục hoàn phức tạp và phải chứng minh được NVL NK → sản phẩm XK là cùng 1 lô/lượng để được hoàn/thanh khoản.
5. Rủi ro cần tránh
Khai 1 USD trong khi sổ sách/thanh toán chỉ có 0,5 USD → sai trị giá, rủi ro phạt + truy thu (tham khảo Bán hàng ra nước ngoài không có tờ khai để thấy rủi ro kép hải quan + ngoại hối).- Điều kiện bên nhận: Nghiệp vụ XKTC/NKTC chuẩn trong hệ thống VN chủ yếu áp dụng khi bên nhận (công ty con Đài Loan) là DNCX/EPE hoặc thuộc khu phi thuế quan. Nếu họ là DN nội địa thường, mô hình NKTC có thể vướng → phải hỏi Chi cục Hải quan trước khi lên tờ khai.
- Thanh toán quốc tế phải khớp với tờ khai XK để chứng minh xuất khẩu (VAT 0%) và tuân thủ ngoại hối.
6. Khuyến nghị
- Làm rõ hợp đồng: ai là người mua hợp đồng của em (HK hay Đài Loan)? Ai trả tiền em?
- Đồng bộ: giá khai báo = giá thực thu (chọn Hướng 1 hoặc 2 ở mục 2).
- Trao đổi trực tiếp với Chi cục Hải quan nơi mở tờ khai trước khi triển khai – case 4 bên + XKTC có nhiều biến thể, cán bộ chi cục sẽ hướng dẫn chính xác mã loại hình và cách thể hiện.
- Cân nhắc đăng ký SXXK để xử lý thuế NVL nhập về sản xuất xuất khẩu.
- Nếu lô hàng cần C/O ưu đãi, em tham khảo thêm Hỏi về C/O ba bên để tránh bẫy third-party invoicing.
Nếu em cung cấp thêm: công ty con Đài Loan có phải DNCX/EPE không, mặt hàng cụ thể và ai là bên ký hợp đồng + chuyển tiền trực tiếp cho em, anh/chị em trên diễn đàn sẽ tư vấn sát hơn về mã loại hình và mã HS luôn. Chúc em tờ khai suôn sẻ! 