Chào anh chị em,
Chắc hẳn mọi người trong ngành đều đã biết về sự kiện hợp nhất lịch sử giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo Nghị định số 35/2025/NĐ-CP. Cuộc đại tu này đã giúp tinh gọn bộ máy từ 55 đầu mối xuống chỉ còn 30 đơn vị trực thuộc.
Tuy nhiên, hệ quả để lại là một “di sản pháp lý” khổng lồ, chồng chéo và gây khó khăn rất lớn cho cộng đồng doanh nghiệp. Để giải quyết triệt để vấn đề này, ngày 17/07/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BNNMT (có hiệu lực từ ngày 18/09/2026) nhằm bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật.
Đây thực sự là một cuộc “đại phẫu” thể chế, chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “tiền kiểm” khắt khe sang “hậu kiểm” linh hoạt. Dưới đây là những phân tích cốt lõi mà anh em doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm:
1. 
Những điểm sáng “cởi trói” cho doanh nghiệp
Việc bãi bỏ hàng loạt văn bản cũ mang lại những lợi ích sát sườn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và sản xuất:
-
Chấm dứt kỷ nguyên “xin - cho” đối với giống cây trồng: Thông tư bãi bỏ toàn bộ 36 văn bản thuộc lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật. Nhà nước không còn yêu cầu thủ tục hành chính tiền kiểm đối với các giống cây trồng không thuộc nhóm cây trồng chính. Các tổ chức, cá nhân giờ đây được quyền tự công bố thông tin trên cổng thông tin điện tử và tự chịu trách nhiệm.
-
Xóa bỏ “tem chồng tem” gây lãng phí trong ngành thú y: Thông tư bãi bỏ khoản 5 Điều 51 Thông tư số 13/2016/TT-BNNPTNT. Các sản phẩm thuốc thú y đã đạt chứng nhận GMP quốc tế sẽ không bị bắt buộc dán thêm tem chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí in ấn và thủ tục.
-
Gỡ rối thủ tục Kiểm dịch Thực vật: Thông tư bãi bỏ các Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia (QCVN) cũ về Kiểm dịch và Bảo vệ thực vật đã lỗi thời, đồng thời bãi bỏ khoản 4 Điều 1 Thông tư số 32/2013/TT-BNNPTNT. Việc nới lỏng các điều khoản chồng chéo này giúp cơ quan hải quan thông quan hàng hóa vật tư nông nghiệp nhanh chóng hơn, giảm chi phí lưu kho, bãi.
-
Loại bỏ các định mức cứng nhắc lỗi thời: Bãi bỏ các định mức kinh tế - kỹ thuật tàu nghiên cứu biển (Thông tư 33/2009/TT-BTNMT) vốn quy định cứng nhắc các thông số tàu và định biên lao động. Bãi bỏ các quy định nộp sổ hộ khẩu trong thủ tục tài nguyên nước, đồng bộ hóa với cơ sở dữ liệu dân cư.
2. 
Lợi bất cập hại: Rủi ro tiềm ẩn từ cơ chế “Hậu kiểm”
Tự do hơn đồng nghĩa với trách nhiệm nặng nề hơn. Cơ chế “tự công bố, tự chịu trách nhiệm” là một con dao hai lưỡi:
-
Rủi ro Hậu kiểm (Post-Audit Risk): Việc không phải xin phép có thể khiến một số doanh nghiệp chủ quan cắt giảm quy trình thử nghiệm nội bộ. Nếu thanh tra chuyên ngành đột xuất lấy mẫu và phát hiện thông số sai lệch so với bản tự công bố, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với lệnh thu hồi sản phẩm quy mô lớn và đình chỉ kinh doanh.
-
Khủng hoảng trong giai đoạn chuyển tiếp: Dù cấp bộ bãi bỏ văn bản, cán bộ hải quan, kiểm dịch viên tại cửa khẩu có thể chưa cập nhật kịp thói quen làm việc. Nếu không có hướng dẫn thay thế kịp thời, hàng hóa có thể bị kẹt do không biết áp dụng mã quy chuẩn nào.
-
Thách thức về quản trị dữ liệu: Doanh nghiệp bắt buộc phải duy trì hệ thống dữ liệu điện tử minh bạch để phục vụ các đợt hậu kiểm.
3. 
Hành động chiến lược doanh nghiệp cần làm ngay
Để không bị “bỏ lại phía sau” trước ngày Thông tư có hiệu lực (18/09/2026), các bác quản lý doanh nghiệp nên cân nhắc triển khai ngay:
-
Chuẩn hóa quy trình tự công bố: Mọi thông số kỹ thuật trước khi đưa lên Cổng thông tin điện tử phải được bảo chứng bởi kết quả phân tích từ phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025.
-
Đầu tư vượt chuẩn hệ thống chất lượng: Nâng cấp cơ sở theo tiêu chuẩn GMP, HACCP, GLOBALG.A.P. để tạo “tấm khiên” bảo vệ trước các đợt hậu kiểm và được hưởng cơ chế giãn chu kỳ thanh tra lên tới 60 tháng/lần.
-
Làm việc sớm với Hải quan: Chủ động gửi công văn hoặc tham vấn với Chi cục Hải quan và cơ quan kiểm dịch vùng để thống nhất cách thức thông quan khi các QCVN cũ đã bị bãi bỏ.
-
Tích hợp ESG và Số hóa: Áp dụng công nghệ để ghi nhận nhật ký canh tác số. Đồng thời, bắt đầu đo lường dấu chân carbon cho lô hàng xuất khẩu vì các quy chuẩn mới sẽ lồng ghép yếu tố sinh thái và truy xuất nguồn gốc chặt chẽ.
Kỷ nguyên quản trị mới đã bắt đầu, cơ hội rộng mở cho những đơn vị biết vận dụng khoảng trống pháp lý để tăng tốc, nhưng cũng sẵn sàng trừng phạt khắc nghiệt những sai phạm trong khâu hậu kiểm. Chúc các bác vững tay chèo và nắm bắt tốt các lợi thế từ lần thay đổi thể chế này.