Cả nhà cho e hỏi trường hợp DNCX có sản xuất ra sản phẩm và thu hồi được 1 lượng phế liệu nhựa.Sau đó DN tiếp tục nghiền và sử dụng lại phế liệu nhựa đó để trộn lẫn với nhựa nguyên sinh tiếp tục tạo ra sản phẩm thì DN có phải thông báo hay làm thủ tục hải quan gì cho lượng tái sử dụng này không ạ? Và xây dựng BOM như thế nào vì khi tái sử dụng lại phế liệu thì đồng nghĩa với ĐMSP đó nó sẽ giảm xuống.E cảm ơn
Chào bạn,
Đây là câu hỏi rất hay và thực tế trong vận hành DNCX. Tôi sẽ tìm kiếm thông tin liên quan về quản lý phế liệu và xây dựng BOM tại DNCX để tư vấn chính xác cho bạn.
Chào bạn @opshph,
Đây là câu hỏi rất thực tế và phổ biến trong sản xuất tại DNCX. Mình xin tư vấn chi tiết như sau:
XÁC NHẬN TÌNH HUỐNG & BẢN CHẤT PHÁP LÝ
Tình huống của bạn:
- DNCX thu hồi phế liệu nhựa từ quá trình sản xuất
- Phế liệu được nghiền và tái sử dụng, trộn lẫn với nhựa nguyên sinh
- Hỏi về thủ tục hải quan và cách xây dựng BOM
Bản chất pháp lý: Đây là hoạt động tái sử dụng phế liệu nội bộ trong quy trình sản xuất tại DNCX. Phế liệu này KHÔNG phải là “hàng hóa xuất nhập khẩu” mà là bước trung gian của quá trình sản xuất.
CƠ SỞ PHÁP LÝ
1. Quy định về phế liệu tại DNCX
Theo Điều 75 Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Khoản 51 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC) và FAQ DNCX (Topic 4289):
“DNCX phải hạch toán, theo dõi rõ ràng lượng phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất và báo cáo tình hình xử lý cho cơ quan hải quan.”
Các phương án xử lý phế liệu bao gồm:
- Bán vào thị trường nội địa → Phải mở tờ khai xuất khẩu tại chỗ
- Xuất khẩu ra nước ngoài → Mở tờ khai xuất khẩu phế liệu
- Tiêu hủy → Thông báo và thực hiện dưới giám sát Hải quan
- Tái sử dụng nội bộ → KHÔNG phải mở tờ khai hải quan mới, nhưng phải theo dõi trong hệ thống quản lý
2. Quy định về định mức thực tế
Theo Thông tư 121/2025/TT-BTC và Nghị định 08/2015/NĐ-CP:
- DNCX phải xây dựng và khai báo định mức thực tế sản xuất (Mẫu 16/ĐMTT/GSQL)
- Định mức phải dựa trên quy trình công nghệ thực tế
- Mọi thay đổi về định mức phải được cập nhật trong Báo cáo quyết toán (BCQT)
TRẢ LỜI CỤ THỂ
Câu hỏi 1: DNCX có phải thông báo hay làm thủ tục hải quan gì không?
TRẢ LỜI: KHÔNG phải mở tờ khai hải quan mới, nhưng phải:
-
Theo dõi trong hệ thống quản lý nội bộ:
- Ghi nhận lượng phế liệu thu hồi từ từng lô sản xuất
- Ghi nhận lượng phế liệu tái sử dụng
- Hạch toán nhập - xuất - tồn kho phế liệu
-
Phản ánh đúng trong BCQT:
- Mẫu 15/BCQT-NVL/GSQL: Theo dõi nhập - xuất - tồn nguyên liệu
- Mẫu 15a/BCQT-NVL/GSQL: Theo dõi thành phẩm
- Quan trọng: Phải có sổ sách hoặc hệ thống ERP theo dõi riêng phế liệu tái sử dụng
-
Xây dựng định mức thực tế chính xác:
- Định mức phải tính đến tỷ lệ phế liệu tái sử dụng
- Nếu phế liệu tái sử dụng được tính là “nguyên liệu đầu vào”, thì định mức nguyên liệu NHẬP KHẨU sẽ giảm
Câu hỏi 2: Xây dựng BOM như thế nào?
Đây là câu hỏi trọng tâm. Có 2 cách tiếp cận:
CÁCH 1: BOM theo nguyên liệu NHẬP KHẨU (Khuyến nghị)
Nguyên tắc: Chỉ tính định mức của nguyên liệu nhập khẩu từ nước ngoài, không tính phế liệu tái sử dụng là “nguyên liệu mới”.
Ví dụ:
- Để sản xuất 1 kg sản phẩm:
- Cần 1.2 kg nhựa nguyên sinh (nhập khẩu)
- Tỷ lệ phế liệu: 20% (0.24 kg phế liệu/kg sản phẩm)
- Phế liệu được tái sử dụng 100%
Định mức khai báo với Hải quan:
- Nguyên liệu nhập khẩu cần: 1.2 kg nhựa nguyên sinh/kg sản phẩm
- Lưu ý: Phế liệu tái sử dụng KHÔNG được coi là “nguyên liệu nhập khẩu mới”
Ưu điểm:
- Đơn giản, dễ quản lý
- Phù hợp với quy định Hải quan (chỉ quản lý nguyên liệu nhập khẩu)
- BCQT chỉ cần theo dõi nguyên liệu nhập khẩu
Nhược điểm:
- Định mức nguyên liệu nhập khẩu cao hơn thực tế sử dụng
- Cần giải trình nếu kiểm tra sau thông quan
CÁCH 2: BOM theo nguyên liệu THỰC TẾ TIÊU HAO (Chính xác hơn)
Nguyên tắc: Tính định mức theo tổng lượng nguyên liệu thực tế tiêu hao, bao gồm cả phế liệu tái sử dụng.
Ví dụ:
- Để sản xuất 1 kg sản phẩm:
- Cần 1.0 kg nhựa (tính cả phế liệu tái sử dụng)
- Trong đó: 0.8 kg nhựa nguyên sinh + 0.2 kg phế liệu tái sử dụng
Định mức khai báo:
- Nguyên liệu nhập khẩu: 0.8 kg nhựa nguyên sinh/kg sản phẩm
- Phế liệu tái sử dụng: 0.2 kg/kg sản phẩm (hạch toán riêng)
Ưu điểm:
- Phản ánh đúng thực tế sản xuất
- Định mức nguyên liệu nhập khẩu thấp hơn → giảm chi phí vốn lưu động
Nhược điểm:
- Phức tạp hơn trong quản lý
- Cần hệ thống ERP hoặc sổ sách chi tiết theo dõi phế liệu
- Cần giải trình kỹ khi kiểm tra sau thông quan
LỘ TRÌNH THỰC HIỆN KHUYẾN NGHỊ
| Bước | Công việc | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 | Xây dựng định mức thực tế | Dựa trên quy trình sản xuất thực tế, có tính đến tỷ lệ phế liệu tái sử dụng |
| 2 | Lập sổ sách/ERP theo dõi phế liệu | Ghi nhận: lượng phế liệu thu hồi, lượng tái sử dụng, lượng tồn kho |
| 3 | Phản ánh trong BCQT | Mẫu 15/15a: Theo dõi nguyên liệu nhập khẩu; Có sổ phụ theo dõi phế liệu |
| 4 | Khai báo định mức (Mẫu 16) | Khai báo định mức nguyên liệu NHẬP KHẨU cần thiết |
| 5 | Lưu trữ hồ sơ giải trình | Biên bản sản xuất thử, quy trình công nghệ, bảng theo dõi phế liệu |
CẢNH BÁO RỦI RO & LƯU Ý THỰC TẾ
1. Rủi ro pháp lý
- Nếu không theo dõi phế liệu: Cơ quan Hải quan có thể nghi ngờ định mức không chính xác
- Nếu định mức không hợp lý: Có thể bị ấn định lại định mức và truy thu thuế
2. Các lỗi thường gặp
- Không có sổ sách theo dõi phế liệu
- Định mức khai báo cao hơn thực tế (do không tính phế liệu tái sử dụng)
- Không giải trình được sự chênh lệch giữa định mức và thực tế
3. Khuyến nghị
- Thử nghiệm và đo lường: Thực hiện sản xuất thử để đo đếm chính xác tỷ lệ phế liệu
- Hệ thống ERP: Đầu tư phần mềm quản lý để theo dõi phế liệu tự động
- Văn bản nội bộ: Ban hành quy trình quản lý phế liệu, có chữ ký phê duyệt
NGUỒN THAM KHẢO
- FAQ Thủ tục Hải quan DNCX - Topic 4289: FAQ Thủ tục Hải quan và Vướng mắc đối với Doanh nghiệp Chế xuất (DNCX) tại Việt Nam
- Thông tư 121/2025/TT-BTC - Quy định về thủ tục hải quan và quản lý thuế
- Nghị định 35/2022/NĐ-CP - Quy định về quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế
- Case study: Chuyển đổi nguyên liệu tại DNCX - Topic 5145: Vấn đề chuyển đổi nguyên liệu tại DNCX
Disclaimer: Lưu ý: Tư vấn trên dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm trả lời (12/08/2026). Doanh nghiệp nên đối chiếu với Chi cục Hải quan quản lý DNCX sở tại trước khi áp dụng.
Bạn có thể chia sẻ thêm thông tin về:
- Tỷ lệ phế liệu trung bình của DNCX bạn (% phế liệu/kg sản phẩm)?
- Quy trình sản xuất cụ thể (nguyên liệu → sản phẩm → phế liệu → tái sử dụng)?
- Hệ thống quản lý hiện tại (Excel, ERP, hay sổ sách thủ công)?
Để mình tư vấn chi tiết hơn về cách xây dựng định mức và hệ thống theo dõi phế liệu phù hợp nhé!