Em chào anh chị, ac cho em hỏi chút.
Bên có nhập NVL mới dùng thay thế và đóng tồn NVL cũ thì sản phẩm xuất bán xnk cần tạo mã SP mới không ạ (hiện tại kho và KT không tạo mã SP mới ạ)
Hay cuối năm bcqt định mức em chia định mức bình quân ạ
Chào bạn opshph,
Câu hỏi của bạn rất hay và thực tế, liên quan đến nghiệp vụ quản lý nguyên vật liệu (NVL) trong doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu. Để tư vấn chính xác, mình cần phân tích theo hai góc độ: quản lý nội bộ doanh nghiệp và quy định pháp luật hải quan.
Đầu tiên, mình sẽ tra cứu trên diễn đàn xem có chủ đề liên quan đến việc thay thế NVL và báo cáo quyết toán định mức không nhé.
Chào bạn @opshph,
Mình xin được giải đáp thắc mắc của bạn về việc thay thế nguyên vật liệu (NVL) trong sản xuất hàng hóa xuất nhập khẩu. Đây là bài toán khá phổ biến nhưng có nhiều góc khuất cần xử lý đúng quy định.
1. Chuẩn hóa đầu vào
Mình xin tổng hợp lại tình huống bạn mô tả:
- What: NVL mới nhập khẩu thay thế cho NVL cũ, đóng tồn NVL cũ (ngừng sử dụng).
- Why: Phục vụ sản xuất sản phẩm xuất bán XNK.
- How: Sản phẩm đầu ra giữ nguyên mã quản lý nội bộ (Kho & Kế toán không tạo mã SP mới).
- Câu hỏi cốt lõi: Có phải tạo mã sản phẩm mới không? Và BCQT cuối năm có được chia định mức bình quân không?
2. Trả lời theo quy định
Có phải tạo mã sản phẩm mới không?
Quy định pháp luật bắt buộc (theo Thông tư 38/2015/TT-BTC được sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC và Thông tư 121/2025/TT-BTC):
Việc tạo mã sản phẩm nội bộ không phải là quy định bắt buộc của pháp luật hải quan. Đây thuộc quản trị nội bộ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, về bản chất nghiệp vụ:
- Nếu NVL mới có cùng tính chất kỹ thuật, cùng mã HS, cùng mục đích sử dụng trong sản xuất sản phẩm cuối cùng → Doanh nghiệp có thể không cần tạo mã SP mới, chỉ cần cập nhật bảng định mức (BOM) là đủ.
- Nếu NVL mới làm thay đổi tính chất/thông số kỹ thuật của sản phẩm (kể cả ở mức độ nhỏ) → BẮT BUỘC phải đánh giá lại mã HS, tỷ lệ xuất xứ, định mức tiêu hao. Lúc này việc tách mã sản phẩm nội bộ là cần thiết để phục vụ công tác quản lý.
BCQT cuối năm có được chia định mức bình quân?
Câu trả lời: KHÔNG nên và có rủi ro cao.
Theo quy định tại Điều 60, Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 121/2025/TT-BTC) và các mẫu BCQT ban hành kèm theo:
- Báo cáo quyết toán phải phản ánh đúng tình hình sử dụng NVL theo từng thời kỳ, từng lô nhập, từng mã NVL.
- Việc “gộp định mức bình quân” giữa NVL cũ (đã đóng tồn) và NVL mới là không phù hợp, vì:
- Gây khó khăn cho cơ quan hải quan khi đối chiếu kiểm tra xuất - nhập - tồn.
- Trong trường hợp kiểm tra sau thông quan, nếu phát hiện chênh lệch, doanh nghiệp sẽ không giải trình được.
- Khi xuất khẩu sang thị trường áp dụng C/O form E (EVFTA), form AK (ATIGA)…, việc tính RVC (hàm lượng giá trị khu vực) đòi hỏi phải tách riêng từng dòng NVL.
3. Hướng xử lý khuyến nghị (Kinh nghiệm thực tế)
| Hạng mục | Nên làm | Không nên |
|---|---|---|
| Mã sản phẩm nội bộ | Giữ nguyên nếu SP cuối không đổi tính chất; cập nhật BOM với NVL mới | Không cần thiết tạo mã mới trừ khi SP thay đổi bản chất |
| Bảng định mức (BOM) | Lập BOM riêng cho từng thời kỳ (trước/sau khi thay NVL) | Không lấy định mức bình quân gộp cũ + mới |
| Mã NVL | Nên tạo mã NVL mới trong hệ thống kế toán kho để quản lý tồn riêng | Không gộp chung mã NVL cũ và mới |
| BCQT cuối năm | Phản ánh NVL cũ tồn cuối kỳ (nếu đã đóng tồn nhưng chưa tái xuất/tiêu hủy); NVL mới nhập và xuất dùng riêng | Không gộp bình quân, không “xóa” tồn NVL cũ trên BCQT |
| Xử lý NVL cũ tồn kho | Có thể đăng ký tiêu thụ nội địa (nếu ngoài định mức), xuất trả, thanh lý, hoặc tiêu hủy theo quy định | Không tự ý xuất thẳng vào sản phẩm XK mà không cập nhật |
4. Cơ quan quản lý & Trích dẫn pháp lý
- Cơ quan quản lý: Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan) - Chi cục Hải quan khu vực nơi đã thông báo cơ sở sản xuất.
- Văn bản áp dụng:
- Thông tư 38/2015/TT-BTC (Điều 60 - Báo cáo quyết toán).
- Thông tư 39/2018/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung).
- Thông tư 121/2025/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung lần 3).
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP (hướng dẫn thi hành Luật Hải quan).
5. Cảnh báo rủi ro (Risk Alert)
- Rủi ro 1: Trong bộ C/O form E, RVC tính theo công thức FOB; nếu gộp NVL cũ + mới nhưng hai loại có xuất xứ khác nhau (ví dụ NVL cũ từ Trung Quốc, NVL mới từ Hàn Quốc), hàm lượng khu vực sẽ bị tính sai → nguy cơ C/O bị đánh bom.
- Rủi ro 2: NVL cũ đã đóng tồn nhưng nếu vẫn còn trong kho và chưa được xử lý (xuất trả, thanh lý, tiêu hủy), BCQT vẫn phải phản ánh tồn cuối kỳ. Tuyệt đối không tự ý “làm tròn số” hoặc xóa tồn.
- Rủi ro 3: Khi thay đổi NVL, nếu xuất xứ NVL mới khác xuất xứ NVL cũ, cần rà soát lại quy tắc xuất xứ C/O đang sử dụng (đặc biệt với EVFTA, CPTPP, RCEP).
Bạn có thể chia sẻ thêm:
- NVL mới có cùng mã HS với NVL cũ không?
- Xuất xứ NVL mới so với NVL cũ có thay đổi không?
- Doanh nghiệp bạn đang sản xuất theo loại hình nào (E31 SXXK, E21 gia công, E11 DNCX)?
Để mình tư vấn sâu hơn về cách cập nhật BOM và trình bày BCQT phù hợp với loại hình của bạn nhé.