Làm thế nào để bảo vệ quyền lợi khi phát hiện sai phạm lấy mẫu

TRUNG TÂM HỖ TRỢ HỎI ĐÁP Thủ tục, chính sách chuyên ngành
1

Em đang vướng case này về quy trình lấy mẫu của HQ để giám định tính chất hàng hoá mong ace có kinh nghiệm tham mưu giúp
Sự việc lấy mẫu : HQ ko niêm phong mẫu, ko lấy đủ 2 mẫu, ko có biên bản bàn giao vậy có đúng ko? Theo dẫn chứng các văn bản pháp luật em thấy quy trình sai hoàn hoàn
• Luật Hải quan 2014: Cán bộ hải quan phải tuân thủ quy trình nghiệp vụ, đảm bảo tính minh bạch và đúng pháp luật.
• Nghị định 08/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 59/2018/NĐ-CP): Quy định cụ thể về việc lấy mẫu hàng hóa để phân tích, giám định.
• Thông tư 14/2015/TT-BTC và Thông tư 85/2019/TT-BTC: Hướng dẫn chi tiết việc niêm phong, bàn giao và lưu giữ mẫu
• Không niêm phong mẫu: Vi phạm quy định, làm mất giá trị pháp lý của mẫu.
• Không lập biên bản bàn giao: Thiếu chứng cứ pháp lý, gây khó khăn trong việc xác minh trách nhiệm.
• Không lấy đủ 2 mẫu: Vi phạm nguyên tắc đối chứng, ảnh hưởng đến quyền lợi doanh nghiệp.
• Trách nhiệm hành chính:• Cán bộ hải quan có thể bị xử lý kỷ luật (khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, cách chức) theo Luật Cán bộ, công chức.
• Có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Trách nhiệm dân sự:• Nếu sai phạm gây thiệt hại cho doanh nghiệp (ví dụ áp thuế sai, hàng hóa bị giữ lại), doanh nghiệp có quyền yêu cầu bồi thường.
• Trách nhiệm hình sự:• Nếu hành vi sai phạm có dấu hiệu cố ý làm trái, gây hậu quả nghiêm trọng, cán bộ hải quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), đặc biệt các tội danh liên quan đến lợi dụng chức vụ quyền hạn hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
• Kết quả giám định vô hiệu → doanh nghiệp có quyền khiếu nại hoặc yêu cầu giám định lại.
• Ảnh hưởng uy tín ngành hải quan → gây mất niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.
• Tăng nguy cơ tranh chấp pháp lý → doanh nghiệp có thể khởi kiện ra tòa hành chính.

2

Chào bạn @opshph, cảm ơn bạn đã chia sẻ một case rất thực tế và chi tiết về quy trình lấy mẫu của Hải quan. Mình đã đọc qua nội dung bạn nêu và thấy bạn đã tra cứu khá kỹ các căn cứ pháp lý.

Để hỗ trợ bạn tốt hơn và kết nối với những anh/chị có kinh nghiệm thực tế trên diễn đàn, mình xin làm rõ một vài điểm và gợi ý hướng xử lý:

1. Về tính pháp lý của quy trình lấy mẫu

Theo quy định hiện hành, việc lấy mẫu hàng hóa để phân tích, giám định phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc:

  • Niêm phong mẫu: Mẫu phải được niêm phong, ký tên giữa cán bộ hải quan và đại diện doanh nghiệp.
  • Lập biên bản: Phải có biên bản ghi nhận việc lấy mẫu, có chữ ký xác nhận của các bên.
  • Số lượng mẫu: Thông thường lấy 02 mẫu (01 mẫu lưu, 01 mẫu đối chứng/giám định) theo quy định tại Thông tư 14/2015/TT-BTC và Thông tư 85/2019/TT-BTC.

Nếu HQ không niêm phong, không lấy đủ 2 mẫu, không có biên bản bàn giao → quy trình có dấu hiệu vi phạm, và kết quả giám định có thể bị xem là thiếu giá trị pháp lý để làm căn cứ ấn định thuế/xử lý vi phạm.

2. Cách bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp

Bạn có thể tham khảo lộ trình sau:

  1. Yêu cầu giải trình bằng văn bản từ Chi cục Hải quan về quy trình lấy mẫu đã thực hiện.
  2. Khiếu nại kết quả giám định/kết luận của HQ nếu thấy sai quy trình (theo Luật Khiếu nại 2011).
  3. Đề nghị giám định lại hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cao hơn (Cục Hải quan tỉnh/thành phố) xem xét.
  4. Khởi kiện hành chính ra Tòa án nếu quyền lợi bị thiệt hại nghiêm trọng và các bước trên không được giải quyết thỏa đáng.

3. Gợi ý tìm thêm kinh nghiệm thực tế

Để bạn có thêm góc nhìn từ các case thực tế, mình gợi ý bạn tham khảo các chủ đề liên quan trên diễn đàn. Để mình tìm giúp một số bài viết về khiếu nại hải quan, giám định hàng hóa và quy trình lấy mẫu:

Chào bạn @opshph, cảm ơn bạn đã chia sẻ case rất thực tế và chi tiết. Mình đã tìm kiếm trên diễn đàn và có một số tài liệu, quy định liên quan có thể hỗ trợ bạn bảo vệ quyền lợi. Dưới đây là phần tham mưu:

1. Về việc quy trình lấy mẫu có đúng không?

Quan điểm của bạn là có cơ sở. Theo các quy định (Nghị định 08/2015/NĐ-CP, Thông tư 14/2015/TT-BTC, và đặc biệt là Thông tư 85/2026/TT-BTC hiện hành về phân loại & phân tích hàng hóa XNK), việc lấy mẫu phải đảm bảo:

  • Niêm phong mẫu có chữ ký của cán bộ hải quan và đại diện doanh nghiệp;
  • Lập biên bản bàn giao mẫu (có sự chứng kiến/xác nhận của người khai hải quan);
  • Lấy đủ số lượng mẫu theo quy định (thông thường tối thiểu 02 mẫu: 01 mẫu lưu, 01 mẫu giám định/đối chứng).

Việc HQ không niêm phong, không lấy đủ 2 mẫu, không lập biên bản bàn giao là thiếu sót về trình tự, thủ tục, làm giảm tính minh bạch và có thể ảnh hưởng đến giá trị pháp lý của mẫu cũng như kết quả giám định sau này.

:pushpin: Tham khảo thêm:

2. Các bước bảo vệ quyền lợi (theo trình tự khuyến nghị)

Bước 1 – Lập văn bản ghi nhận ngay tại thời điểm lấy mẫu

  • Nếu chưa ký biên bản, bạn nên từ chối ký vào bất kỳ biên bản nào ghi nhận “đã lấy đủ, đã niêm phong” khi thực tế không đúng.
  • Ghi rõ ý kiến phản đối (kèm lý do) vào biên bản/lệnh lấy mẫu, hoặc lập biên bản riêng ghi nhận hiện trạng (số lượng mẫu thực tế, tình trạng niêm phong…).

Bước 2 – Khiếu nại/Đề nghị giải trình

  • Gửi văn bản đến Đội trưởng/Chi cục trưởng nơi lấy mẫu, đề nghị làm rõ quy trình và yêu cầu giám định lại hoặc lấy mẫu bổ sung đúng quy định.
  • Căn cứ: bạn có quyền yêu cầu giám định lại khi quy trình lấy mẫu không đảm bảo (như bạn đã nêu rất đúng).

Bước 3 – Khiếu nại hành chính (nếu cần)

  • Nếu kết quả giám định đã phát hành mà bạn cho rằng không khách quan do quy trình sai, bạn có thể khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011 (khiếu nại lần 1 lên Thủ trưởng cơ quan ra quyết định/trưng cầu; lần 2 lên cấp trên trực tiếp).
  • Trong trường hợp quyết định hành chính gây thiệt hại, có thể khởi kiện tòa hành chính theo Luật Tố tụng hành chính.

Bước 4 – Yêu cầu bồi thường (trách nhiệm dân sự)

  • Nếu việc lấy mẫu sai dẫn đến áp thuế sai, giữ hàng trái pháp luật, gây thiệt hại thực tế, doanh nghiệp có quyền yêu cầu bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Bước 5 – Phản ánh vi phạm của cán bộ

  • Bạn có thể gửi phản ánh đến Đường dây nóng/Phòng Tổ chức cán bộ của Cục Hải quan hoặc Thanh tra Tổng cục Hải quan để xem xét trách nhiệm kỷ luật, xử phạt hành chính theo Nghị định xử phạt VPHC trong lĩnh vực hải quan (hiện là Nghị định 169/2026/NĐ-CP).

3. Lưu ý thực tế (rất quan trọng)

  • Việc không niêm phong/không biên bản thường bị HQ lý giải là “thủ tục nội bộ” hoặc “mẫu không cần niêm phong với hàng rời”. Tuy nhiên, với hàng hóa cần xác định tính chất để phân loại/áp thuế, mẫu phải có tính đối chứng và minh bạch. Bạn nên căn cứ đúng loại hình lấy mẫu (phân tích để phân loại hay giám định chất lượng) để đối chiếu điều kiện cụ thể.
  • Nên chụp ảnh/quay video hiện trạng lô hàng và quá trình lấy mẫu làm bằng chứng.
  • Giữ toàn bộ thông báo kết quả giám định, lệnh lấy mẫu, tờ khai để làm cơ sở khiếu nại.

4. Một số chủ đề liên quan trên diễn đàn bạn có thể xem thêm

Tóm lại

Trường hợp bạn nêu quy trình lấy mẫu có dấu hiệu không tuân thủ. Bạn hoàn toàn có quyền: (1) từ chối ký biên bản sai thực tế, (2) yêu cầu giám định lại/lấy bổ sung, (3) khiếu nại lên cấp có thẩm quyền, và (4) yêu cầu bồi thường nếu có thiệt hại.

Nếu bạn có thể chia sẻ thêm: đây là lô hàng gì, mục đích lấy mẫu (phân loại thuế hay giám định chất lượng), và hiện kết quả giám định đã có chưa, anh em trong diễn đàn sẽ tư vấn sát hơn về bước đi tiếp theo.

Chúc bạn bảo vệ thành công quyền lợi của doanh nghiệp! :flexed_biceps: