Chào Tuber, câu hỏi của bạn rất sắc sát – bạn đang xoay quanh đúng “nút thắt” là sự khớp nhau giữa Invoice tổng và trường “Trị giá hóa đơn” trên tờ khai. Để tư vấn chắc chân hơn cho phần nhập khẩu, mình tìm thêm vài tài liệu tham chiếu nhé.
Chào em Tuber,
Em hỏi rất sát thực tế. Trước hết em có thể xem lại topic gần giống của bạn opshph – Cách kê khai trị giá hàng mẫu FOC tránh bị phạt – ở đó Trợ lý AI đã phân tích khá kỹ. Dưới đây anh/chị góp ý riêng cho cách trình bày em đưa ra, tách rõ 2 trường hợp XK và NK.
1. Trường hợp XUẤT KHẨU (B11) – có phù hợp không?
Cách em mô tả về mặt nguyên tắc vẫn bị “lệch” chứng từ, giống y lỗi của 2 bạn ở trên:
- INV Total = tiền hàng chính + tiền hàng FOC (vì em show cả trị giá FOC trên INV)
- Nhưng trên TK em để “Tổng trị giá hóa đơn” = chỉ tiền hàng chính
→ Nghĩa là trường “Tổng trị giá hóa đơn” trên tờ khai ≠ Tổng tiền trên INV đính kèm. Dòng note em ghi (“Total TGHD: Total INV, trong đó payable: chính, FOC không thanh toán”) chỉ giải thích chứ không làm 2 con số khớp nhau. Lúc hải quan so chứng từ (kiểm hóa/lấy mẫu/hậu kiểm) họ vẫn thấy field này ≠ invoice → dễ bị yêu cầu giải trình/bổ sung hồ sơ.
Về thuế: hàng XK FOC mẫu thường thuế suất 0% hoặc miễn, nên rủi ro truy thu/thiệt hại ngân sách thấp, rủi ro phạt tiền thực tế nhỏ. Rủi ro chủ yếu là bị hỏi giấy tờ.
Cách “nói cùng 1 tiếng” (êm nhất, vẫn giữ được đơn giá cho kế toán):
- INV: dòng mẫu show đơn giá, nhưng thành tiền = 0, ghi rõ “FOC – Không thu tiền”. Grand Total payable = tiền hàng chính.
- TK B11: dòng mẫu payment = 0, ghi chú “Hàng mẫu FOC, không thu tiền KH”. Ở “thông tin chung” em vẫn nhập đơn giá mẫu (kế toán có số xuất HĐ) nhưng trị giá dòng = 0.
- Khi đó Tổng trị giá hóa đơn = chính + 0 = đúng bằng INV total. Mọi thứ khớp.
→ Như vậy em vẫn giữ được đơn giá mẫu (kế toán vui), INV vẫn show đơn giá mẫu (kế toán vui), mà không có mâu thuẫn giữa các chỉ tiêu.
2. Trường hợp NHẬP KHẨU – có hợp lệ không? 
CẦN LƯU Ý HƠN
Đây là chỗ khác biệt lớn nhất và nhạy cảm hơn nhiều so với XK:
(a) FOC nhập ≠ trị giá tính thuế = 0. Hàng nhập FOC vẫn phải xác định trị giá hải quan (theo giá giao dịch của hàng hóa giống hệt/tương tự, hoặc giá成本) để tính thuế – em không được để trị giá dòng mẫu = 0 chỉ vì INV ghi “FOC”. Việc em show trị giá FOC trên INV rồi để “Tổng trị giá hóa đơn” = chỉ hàng chính sẽ khiến trị giá chịu thuế bị thiếu, dễ bị coi là khai thiếu/khai sót → rủi ro truy thu thuế + phạt (theo Nghị định 169/2026). Tham khảo thêm căn cứ xác định trị giá tại Cập nhật Trị giá Hải quan tại Nghị định 167 & Thông tư 121.
(b) Về field “trị giá tính thuế” ở NK: em nói đúng – trên tờ khai nhập, phần “thông tin chung” không có ô “trị giá tính thuế” riêng như xuất. Nhưng hệ thống vẫn tính thuế trên trị giá khai báo của từng dòng. Nên dòng hàng mẫu NK bắt buộc phải nhập 1 trị giá tham chiếu (không được để trống/0) nếu không thuộc diện miễn thuế hàng mẫu. Nếu thuộc diện miễn thuế hàng mẫu (trong định mức/điều kiện miễn thuế) thì em vẫn khai trị giá, nhưng áp mã miễn thuế – chứ không để trị giá = 0 hay lệch INV.
(c) Mismatch càng nguy hiểm hơn ở NK: vì có thuế thật, nên việc “Tổng trị giá hóa đơn” (chỉ chính) ≠ INV total (chính + FOC) sẽ bị soi ngay vì ảnh hưởng trực tiếp đến trị giá tính thuế và nghi ngờ khai giá thấp.
3. Tóm lại
| Tiêu chí | XK (B11) | NK |
|---|---|---|
| FOC có phải xác định trị giá không? | Nên có trị giá tham chiếu (để không khai sót hàng ra VN), nhưng payment = 0 | Bắt buộc xác định trị giá hải quan; chỉ để = 0 nếu thuộc diện miễn thuế hàng mẫu |
| Cách em trình bày (TGHD ≠ INV total) | Được về thuế, nhưng dễ bị giải trình | Không nên – ảnh hưởng trị giá tính thuế, rủi ro truy thu + phạt |
| Nguyên tắc chung | Hồ sơ “nói cùng 1 tiếng”: TGHD = INV total | Tương tự, nhưng khắt khe hơn vì có thuế |
Lời khuyên: Dù XK hay NK, hãy để “Tổng trị giá hóa đơn” = đúng bằng INV total, và xử lý dòng FOC bằng cách:
- INV: dòng mẫu thành tiền = 0 (note FOC), total payable = chính.
- TK: dòng mẫu payment = 0 (XK) / có trị giá + áp miễn thuế nếu đủ điều kiện (NK), ghi chú rõ FOC.
- Giữ bằng chứng: PO/contract/email ghi “samples free of charge” làm “khiên” giải trình.
Em cũng nên xem thêm Những chỉ tiêu thông tin khai báo sai buộc phải hủy tờ khai để biết chỉ tiêu nào nhạy cảm.
Lưu ý: nội dung trên là chia sẻ kinh nghiệm từ cộng đồng, em nên đối chiếu thêm Nghị định 167/2025, Thông tư 121/2025 và xác nhận với chi cục hải quan quản lý trước khi mở tờ khai chính thức nhé.
Chúc em làm tờ khai suôn sẻ!