Chào anh em cộng đồng,
Thời gian qua, bức tranh thương mại toàn cầu chứng kiến nhiều biến động, và đi kèm với đó là sự nâng cấp tinh vi của các mạng lưới tội phạm kinh tế. Hôm nay, chúng ta cùng mổ xẻ một case study cực kỳ đáng chú ý vừa diễn ra: vụ triệt phá xưởng gia công gần 50.000 đôi giày Nike giả tại TP.HCM.
Sự việc này không chỉ đơn thuần là vấn đề quản lý thị trường nội địa mà còn đánh thẳng vào tính toàn vẹn của chuỗi cung ứng xuất khẩu, đặc biệt khi mạng lưới này đã thông quan trót lọt 11 container sang thẳng thị trường Mỹ với trị giá khai báo hải quan hơn 25,46 tỷ đồng. Dưới góc độ của những người làm công tác kiểm tra chứng từ, áp mã HS và xử lý compliance, đây là những thủ đoạn chúng ta cần đặc biệt lưu tâm:
1. Vỏ bọc “sạch” từ mô hình gia công xuất khẩu (Contract Manufacturing) Thủ đoạn cốt lõi của mạng lưới này là lạm dụng cơ chế thông thoáng của loại hình gia công xuất khẩu. Công ty MP (cơ sở vi phạm) đã thiết lập một bộ hồ sơ pháp lý hoàn hảo để qua mặt các khâu kiểm duyệt hành chính. Cụ thể:
-
Họ xuất trình hợp đồng gia công chính thức ký với đối tác nước ngoài là Công ty F.C.T, trong đó F.C.T chịu trách nhiệm cung cấp toàn bộ nguyên vật liệu và khuôn mẫu.
-
Để củng cố hồ sơ, doanh nghiệp này đưa ra đầy đủ bằng chứng giao dịch như hệ thống email trao đổi yêu cầu kỹ thuật và các tờ khai xuất khẩu trước đó.
-
Đặc biệt, mạng lưới này đã làm giả tinh vi các “giấy ủy quyền sử dụng nhãn hiệu Nike”. Nếu chỉ đánh giá trên bề mặt chứng từ thông thường mà không có bước đối chiếu chéo trực tiếp với chủ thể quyền (như Nike Inc. và Nike Việt Nam), bộ hồ sơ khép kín này hoàn toàn đủ khả năng đánh lừa quy trình thông quan.
2. Kỹ thuật “Cloning” mã xác thực – Vô hiệu hóa hàng rào kỹ thuật số Chất lượng gia công vật lý tinh xảo chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để 11 container vượt qua được cả hệ thống hải quan Mỹ (CBP) chính là thủ đoạn sao chép mã xác thực số.
-
Các nhãn hiệu lớn thường dùng mã QR, vạch 2D hoặc chíp RFID chứa định danh duy nhất (Unique Identity) cho từng sản phẩm.
-
Tuy nhiên, các đối tượng đã sao chép hoặc đánh cắp chính xác các chuỗi định danh từ hàng thật, sau đó in hàng loạt (cloning) lên các đôi giày giả mạo.
-
Khi hàng cập cảng hoặc lên kệ, máy quét tự động của hải quan hay người tiêu dùng vẫn nhận được phản hồi “hợp lệ” từ cơ sở dữ liệu trung tâm, biến những đôi giày giả thành những “bóng ma” kỹ thuật số tàng hình trong chuỗi kho vận.
3. Mở rộng rủi ro: Lợi dụng kẽ hở từ hàng hóa quá cảnh (Transit Goods) Bên cạnh loại hình gia công, case study này cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về luồng hàng quá cảnh. Lợi dụng nguyên tắc tạo thuận lợi thương mại – hàng quá cảnh thường được miễn kiểm tra thực tế và chỉ chịu sự giám sát qua kẹp chì niêm phong – nhiều đường dây đã biến Việt Nam thành hành lang trung chuyển hàng giả quốc tế.
-
Thông qua việc khai báo sai lệch so với tờ khai hải quan, tội phạm nhồi nhét vào container đủ loại hàng hóa vi phạm.
-
Điển hình như các vụ bắt giữ gần đây phát hiện hàng loạt tang vật giả mạo từ thiết bị công nghiệp (vòng bi KOYO), đồ điện tử (củ sạc, màn hình iPhone) cho đến thời trang xa xỉ (giày Dolce & Gabbana, túi Coach, dép Louis Vuitton).
-
Một lượng lớn hàng hóa này sau khi đến biên giới sẽ bị xé lẻ và thẩm lậu ngược lại thị trường nội địa qua các đường mòn, lối mở.
Hàm ý cho giới nghề:
Sự việc này cho thấy ranh giới giữa một hợp đồng gia công hợp pháp và một mắt xích trong đường dây làm giả xuyên quốc gia là rất mong manh. Việc chỉ dựa vào các tài liệu bản cứng (paper-based) đang tỏ ra yếu thế trước công nghệ ngụy tạo.
Anh em đánh giá sao về rủi ro thẩm định chứng từ (due diligence) đối với các đối tác ủy thác gia công hiện nay? Liệu các giải pháp số hóa liên thông dữ liệu API thời gian thực giữa cơ quan chức năng và hệ thống cấp phép của các thương hiệu toàn cầu có sớm trở thành quy chuẩn bắt buộc trong quy trình nghiệp vụ của chúng ta?
Mọi người cùng chia sẻ góc nhìn và kinh nghiệm thực chiến bên dưới nhé!