Chào anh chị em,
Ngày 25/9/2026, Cục Hải quan ban hành Công văn số 22233/CHQ-GSQL hướng dẫn việc khai báo hải quan đối với hàng hóa là sản phẩm an ninh mạng và sản phẩm mật mã dân sự.
Hướng dẫn mới đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị mạng, thiết bị bảo mật, VPN, thiết bị mã hóa, USB/Smartcard bảo mật và các sản phẩm có mã HS nằm trong danh mục quản lý chuyên ngành.
1. Điểm đáng chú ý: phải khai mã quản lý chuyên ngành trên tờ khai
Theo Công văn 22233/CHQ-GSQL, khi đăng ký tờ khai xuất khẩu, nhập khẩu, doanh nghiệp cần đối chiếu mã HS và bản chất hàng hóa với các danh mục quản lý tương ứng.
Tại chỉ tiêu “Mã văn bản pháp quy khác”, thực hiện khai báo theo nguyên tắc:
| Trường hợp hàng hóa | Mã khai báo |
|---|---|
| Thuộc Danh mục sản phẩm an ninh mạng xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép | VP |
| Thuộc Danh mục sản phẩm mật mã dân sự xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép | VO |
| Thuộc Danh mục sản phẩm mật mã dân sự có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng | RD |
| Không thuộc các danh mục trên | KO |
Lưu ý: mã RD chỉ áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu.
Đây là điểm doanh nghiệp cần đưa ngay vào checklist khai báo hải quan để tránh thiếu chỉ tiêu quản lý chuyên ngành.
⸻
2. Ba nhóm văn bản doanh nghiệp phải đối chiếu
Nhóm 1 – Sản phẩm mật mã dân sự
Doanh nghiệp cần kiểm tra Phụ lục II Nghị định 341/2026/NĐ-CP ngày 01/9/2026.
Nghị định 341/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật An ninh mạng về hoạt động mật mã dân sự, trong đó có quy định về kinh doanh và xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm mật mã dân sự.
Nếu hàng hóa có mã HS và đặc tính kỹ thuật thuộc danh mục phải có giấy phép XNK thì khai:
Mã VO
Ví dụ các nhóm sản phẩm trong danh mục có thể liên quan đến chức năng sinh/lưu trữ/quản lý khóa mật mã, bảo mật dữ liệu, bảo mật luồng IP… Việc xác định không nên chỉ căn cứ tên thương mại mà cần xem cả chức năng và đặc tính kỹ thuật mật mã.
⸻
Nhóm 2 – Sản phẩm an ninh mạng
Đối chiếu Phụ lục II Nghị định 332/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 về danh mục sản phẩm an ninh mạng xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép.
Các nhóm sản phẩm an ninh mạng được quản lý có thể liên quan tới kiểm tra, đánh giá an ninh mạng; giám sát; chống tấn công, xâm nhập và các chức năng chuyên dụng khác.
Nếu thuộc danh mục phải có giấy phép:
Mã VP
⸻
Nhóm 3 – Sản phẩm mật mã dân sự có mức độ rủi ro cao
Căn cứ Thông tư 126/2026/TT-BQP ngày 02/9/2026 của Bộ Quốc phòng ban hành Danh mục sản phẩm mật mã dân sự có mức độ rủi ro cao. Thông tư có hiệu lực từ 02/9/2026.
Nếu hàng nhập khẩu thuộc danh mục này:
Mã RD
Nhóm này không chỉ liên quan giấy phép mà còn có thể phát sinh yêu cầu về quản lý chất lượng, chứng nhận/công bố hợp quy và kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu tùy sản phẩm.
Ví dụ, danh mục hiện hành có sản phẩm bảo mật luồng IP sử dụng IPsec/TLS, sản phẩm bảo mật dữ liệu lưu giữ và các nhóm sản phẩm có mã HS cụ thể.
⸻
3. Không thuộc danh mục thì khai KO
Một điểm rất đáng chú ý trong Công văn 22233/CHQ-GSQL:
Hàng hóa không thuộc các danh mục nêu trên khai mã KO.
Do đó, doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị CNTT, router, switch, firewall, module truyền dữ liệu, USB, smartcard… không nên mặc định cứ có chức năng bảo mật hoặc mã hóa là phải xin giấy phép.
Cần kiểm tra đồng thời:
Mã HS → mô tả sản phẩm → chức năng → đặc tính kỹ thuật mật mã → danh mục quản lý.
⸻
4. Hải quan sẽ kiểm tra việc khai mã này như thế nào?
Theo hướng dẫn của Cục Hải quan, khi kiểm tra hồ sơ, nếu cơ quan Hải quan xác định mã HS của hàng hóa thuộc:
- danh mục phải có giấy phép; hoặc
- danh mục phải thực hiện kiểm tra nhà nước về chất lượng,
nhưng người khai hải quan không khai báo theo hướng dẫn, công chức Hải quan sẽ yêu cầu doanh nghiệp:
sửa đổi, bổ sung tờ khai theo quy định.
Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp nên kiểm tra chính sách mặt hàng trước khi truyền tờ khai, thay vì chờ đến khi tờ khai bị kiểm tra mới xác định.
⸻
5. Tờ khai đã thông quan vẫn có thể được kiểm tra lại
Công văn cũng nêu rõ: nếu tờ khai đã thông quan, Hải quan cửa khẩu/Hải quan ngoài cửa khẩu/Đội Thông quan có thể chuyển thông tin cho:
- Đội Phúc tập;
- bộ phận kiểm tra sau thông quan,
để xem xét quyết định kiểm tra sau thông quan theo quy định.
Đây là rủi ro doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
Việc thiếu mã VP/VO/RD, hoặc khai KO trong khi hàng thực tế thuộc diện quản lý, không nên được xem đơn thuần là vấn đề kỹ thuật khai báo.
⸻
6. Công văn mới thay thế hướng dẫn trước đây
Công văn 22233/CHQ-GSQL ngày 25/9/2026 thay thế Công văn 18648/CHQ-GSQL ngày 08/7/2026 của Cục Hải quan về khai báo hàng hóa là sản phẩm mật mã dân sự.
Như vậy, doanh nghiệp và đại lý hải quan nên cập nhật lại SOP/checklist khai tờ khai ngay, tránh tiếp tục sử dụng hướng dẫn cũ.
⸻
7. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên làm gì ngay?
Đối với các công ty thường xuyên nhập thiết bị CNTT, viễn thông và bảo mật, nên xây dựng quy trình kiểm tra theo 6 bước:
Bước 1: Xác định mã HS của hàng hóa.
Bước 2: Kiểm tra mã HS với Phụ lục của Nghị định 332/2026/NĐ-CP.
Bước 3: Kiểm tra với Phụ lục II Nghị định 341/2026/NĐ-CP.
Bước 4: Đối chiếu Thông tư 126/2026/TT-BQP đối với sản phẩm mật mã dân sự rủi ro cao.
Bước 5: Kiểm tra tài liệu kỹ thuật — Datasheet/User Manual/Catalogue — để xác định chính xác chức năng mã hóa, VPN, IPsec, TLS, quản lý khóa, lưu trữ khóa…
Bước 6: Xác định mã khai báo:
VP / VO / RD / KO
trước khi truyền chính thức tờ khai.
⸻
8. Lưu ý quan trọng: đừng chỉ tra theo mã HS
Một mã HS có thể bao gồm rất nhiều loại thiết bị có tính năng khác nhau.
Do đó:
HS Code thuộc danh mục ≠ tự động kết luận hàng hóa chắc chắn thuộc diện xin giấy phép.
Cần đọc đồng thời:
HS + mô tả danh mục + đặc tính kỹ thuật + chức năng thực tế của sản phẩm.
Đặc biệt với các mã thuộc nhóm 8471, 8517, 8523, 8542…, doanh nghiệp nên chuẩn bị sẵn catalogue/datasheet để chứng minh bản chất hàng hóa.
⸻
Căn cứ tham khảo
- Công văn 22233/CHQ-GSQL ngày 25/9/2026 của Cục Hải quan – hướng dẫn khai hàng hóa là sản phẩm an ninh mạng và sản phẩm mật mã dân sự.
- Nghị định 332/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 – quản lý sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng.
- Nghị định 341/2026/NĐ-CP ngày 01/9/2026 – quy định về hoạt động mật mã dân sự.
- Thông tư 126/2026/TT-BQP ngày 02/9/2026 – Danh mục sản phẩm mật mã dân sự có mức độ rủi ro cao.
Tóm tắt để anh em XNK dễ nhớ:
An ninh mạng → VP
Mật mã dân sự phải GPL → VO
Mật mã dân sự rủi ro cao → RD
Không thuộc các danh mục → KO
Khuyến nghị: với thiết bị mạng/bảo mật có chức năng mã hóa, VPN, IPsec, TLS, quản lý khóa…, nên kiểm tra chính sách chuyên ngành trước khi hàng về và trước khi mở tờ khai, tránh phát sinh sửa tờ khai, lưu hàng hoặc rủi ro KTSTQ.
