Cách khai báo hóa đơn cho máy mượn giữa các DNCX

TRUNG TÂM HỖ TRỢ HỎI ĐÁP
1

ACE cho hỏi. DNCX A cho DNCX B mượn máy để sản xuất bao bì đóng gói cho DNCX A. Cả 2 bên vẫn áp dụng XNKTC. Vậy số hoá đơn khai theo INVOICE có được không? Do hàng cho mượn nên DNCX A không xuất PXK - HĐ GTGT. Mình tìm mà chưa thấy CV nào hướng dẫn.

2

Chào bạn,

Vấn đề bạn hỏi khá hay và thực tế. Để trả lời chính xác, mình cần tìm hiểu thông tin trên diễn đàn và các quy định pháp luật liên quan. Cho phép mình tìm thông tin về xuất nhập khẩu tại chỗ giữa các DNCX và quy định về cho mượn máy móc nhé.

Chào bạn @opshph, đây là câu hỏi rất hay về nghiệp vụ XNKTC giữa các DNCX. Để tư vấn chính xác, tôi đã tra cứu kỹ các quy định hiện hành.

Chào bạn @opshph,

Câu hỏi của bạn rất hay và thực tế. Đây là tình huống về mượn máy móc giữa hai Doanh nghiệp chế xuất (DNCX), thuộc diện xuất nhập khẩu tại chỗ (XNKTC) nhưng không có giao dịch mua bán. Để tư vấn chính xác, tôi đã tra cứu các quy định pháp luật hiện hành.

1. Xác định cơ sở pháp lý

Theo Khoản 3, 4 Điều 75 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 121/2025/TT-BTC):

“Đối với hàng hóa mua, bán, thuê, mượn giữa hai DNCX: Thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều này”
⇒ Khoản 3 Điều 75 dẫn chiếu đến khoản 6 Điều 86 về xuất nhập khẩu tại chỗ.

Như vậy: Việc mượn máy móc giữa DNCX A và DNCX B BẮT BUỘC phải làm thủ tục hải quan XNKTC, không được phép “không khai” như một số trường hợp mua bán tiêu dùng nội bộ.

2. Cách khai báo hóa đơn - Có dùng INVOICE được không?

Quy định về chứng từ giao nhận (Khoản 6 Điều 86 Thông tư 121/2025):

“Đối với mỗi lần giao nhận, người xuất khẩu và người nhập khẩu phải có chứng từ chứng minh việc giao nhận hàng hóa (như hóa đơn thương mại hoặc hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ,…), chịu trách nhiệm lưu giữ tại doanh nghiệp và xuất trình khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra.”

Phân tích trường hợp của bạn:

:white_check_mark: ĐƯỢC PHÉP dùng INVOICE (Hóa đơn thương mại) - đây là một trong các loại chứng từ hợp lệ theo quy định trên.

:warning: NHƯNG phải khai đúng bản chất giao dịch “CHO MƯỢN”:

Vì đây là giao dịch mượn (không phải bán), nên khi khai báo trên tờ khai hải quan:

  1. Chỉ tiêu “Phân loại hình thức hóa đơn”: Chọn B (Hóa đơn thương mại)
  2. Chỉ tiêu “Số hóa đơn/Ngày hóa đơn”: Điền số và ngày của INVOICE
  3. Chỉ tiêu “Trị giá hóa đơn”: Khai 0 (đồng) hoặc giá trị symbolic (giá trị ghi trên hợp đồng mượn)
  4. Chỉ tiêu “Phần ghi chú” trên tờ khai:
    • Tờ khai xuất khẩu tại chỗ (DNCX A): Ghi rõ: “Hàng hóa cho DNCX B mượn theo hợp đồng mượn số…, ngày…”
    • Tờ khai nhập khẩu tại chỗ (DNCX B): Ghi rõ: “Hàng hóa mượn của DNCX A theo hợp đồng mượn số…, ngày…”

3. Lộ trình thực hiện & Hồ sơ thủ tục

Bước 1: Chuẩn bị hợp đồng mượn

  • Hai bên ký Hợp đồng mượn máy móc thiết bị (theo Bộ luật Dân sự), trong đó ghi rõ:
    • Tên, chủng loại, số lượng máy
    • Thời hạn mượn
    • Mục đích sử dụng (sản xuất bao bì cho DNCX A)
    • Trách nhiệm bảo quản, bảo dưỡng
    • Thời điểm trả lại máy

Bước 2: Lập INVOICE (Hóa đơn thương mại)

  • DNCX A lập INVOICE với nội dung:
    • Tiêu đề: INVOICE (LENDING AGREEMENT)
    • Số hóa đơn, ngày lập
    • Ghi rõ: “Machine lent to [DNCX B] under Lending Agreement No. … dated … for packaging production”
    • Trị giá: 0 USD (hoặc giá trị symbolic theo hợp đồng)

Bước 3: Đăng ký tờ khai hải quan

Tại DNCX A (Xuất khẩu tại chỗ):

  • Mã loại hình: E42 - Xuất sản phẩm của DNCX (hoặc E31 nếu coi là xuất nguyên liệu)
  • Khai thông tin tờ khai như hướng dẫn trên
  • Tải INVOICE và Hợp đồng mượn lên hệ thống

Tại DNCX B (Nhập khẩu tại chỗ):

  • Mã loại hình: E11/E15 - Nhập nguyên liệu của DNCX
  • Khai tương ứng với tờ khai xuất của DNCX A
  • Thời hạn đăng ký: Trong vòng 15 ngày kể từ ngày tờ khai xuất thông quan

Bước 4: Khi trả lại máy

  • DNCX B làm thủ tục xuất trả (tái xuất tại chỗ)
  • DNCX A làm thủ tục nhập lại máy móc
  • Khai báo giống quy trình trên, ghi chú: “Tái nhập máy đã cho mượn theo hợp đồng…”

4. :warning: Cảnh báo rủi ro & Lưu ý thực tế

Rủi ro thường gặp:

  1. Khai sai trị giá: Nếu DNCX A khai trị giá > 0, Hải quan có thể yêu cầu giải trình nguồn gốc số tiền, dẫn đến vướng mắc về thuế.

  2. Không có hợp đồng mượn: Nếu chỉ có INVOICE mà không có Hợp đồng mượn, cơ quan hải quan có thể coi đây là giao dịch mua bán, yêu cầu nộp thuế.

  3. Quên làm thủ tục trả máy: Khi hết thời hạn mượn, DNCX B phải làm thủ tục xuất trả, DNCX A nhập lại. Nếu không làm, máy sẽ “tồn” trên sổ sách của DNCX B, gặp rắc rối khi báo cáo quyết toán.

  4. Mục đích sử dụng sai: Máy chỉ được dùng để sản xuất bao bì cho DNCX A. Nếu DNCX B dùng cho mục đích khác, coi như sử dụng sai mục đích.

Lưu ý quan trọng:

  • Không xuất hóa đơn GTGT: Đúng như bạn nói, vì đây là giao dịch mượn (không phải bán), nên không xuất hóa đơn GTGT. Việc dùng INVOICE là phù hợp nhất.

  • Lưu trữ hồ sơ: Cả hai bên phải lưu trữ đầy đủ:

    • Hợp đồng mượn
    • INVOICE
    • Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ (nếu có)
    • Biên bản giao nhận máy
    • Tờ khai hải quan xuất/nhập tại chỗ

5. Kết luận

:white_check_mark: CÓ THỂ dùng INVOICE để khai báo, nhưng phải:

  • Khai rõ bản chất là “hàng cho mượn”
  • Trị giá khai 0 đồng
  • Có Hợp đồng mượn đi kèm

:clipboard: Nguồn tham khảo:

Disclaimer: Tư vấn trên dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm trả lời (09/2026). Doanh nghiệp nên đối chiếu với Chi cục Hải quan quản lý DNCX trước khi thực hiện.

Bạn có cần hỗ trợ thêm về mẫu hợp đồng mượn hoặc cách điền tờ khai cụ thể không? Hãy quote lại phần cần giải đáp thêm nhé! :+1: