Chào anh/chị @Nguyen-Dinh-Tuan, em xin hỗ trợ giải đáp vướng mắc của anh/chị dựa trên quy định hiện hành như sau:
1. Nguyên tắc: CÓ THỂ bán, nhưng PHẢI làm thủ tục và NỘP THUẾ
Hàng hóa nhập khẩu theo loại hình đầu tư miễn thuế (tạo tài sản cố định) được miễn thuế với điều kiện phải sử dụng đúng mục đích của dự án đầu tư. Khi doanh nghiệp muốn thanh lý/bán (kể cả bán phế liệu, tức “chuyển tiêu thụ nội địa”), thì bắt buộc phải làm thủ tục “chuyển đổi mục đích sử dụng” và kê khai, nộp thuế đối với số thuế đã được miễn trước đây.
Thuật ngữ chính xác anh/chị cần dùng khi làm việc với Hải quan là “chuyển đổi mục đích sử dụng / chuyển tiêu thụ nội địa”, chứ không gọi là “chuyển loại hình”.
Căn cứ pháp lý:
- Điều 85 khoản 3 Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã hợp nhất tại văn bản hợp nhất Thông tư 38/39/121): thanh lý, thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa nhập khẩu miễn thuế tạo tài sản cố định.
- Điều 21 Thông tư 38/2015/TT-BTC: kê khai, tính thuế khi chuyển đổi mục đích sử dụng.
2. Trình tự thủ tục (theo Điều 85 Thông tư 38, đã sửa đổi bởi TT 121/2025/TT-BTC)
a) Nơi làm thủ tục: Cơ quan hải quan nơi đăng ký Danh mục hàng hóa nhập khẩu miễn thuế hoặc nơi đăng ký tờ khai hàng hóa nhập khẩu (trường hợp không phải đăng ký danh mục).
b) Hồ sơ / trình tự:
- Doanh nghiệp có văn bản nêu rõ lý do thanh lý, thay đổi mục đích sử dụng (tên gọi, ký mã hiệu, lượng hàng, số tiền thuế đã được miễn tương ứng, số tờ khai NK…).
- Trường hợp nhượng bán/chuyển tiêu thụ nội địa tại VN: phải kê khai, tính thuế trên tờ khai hải quan mới (theo loại hình nhập khẩu tương ứng). Chính sách thuế, chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai mới.
- Căn cứ tính thuế: trị giá tính thuế, thuế suất và tỷ giá tại thời điểm đăng ký tờ khai chuyển đổi mục đích sử dụng (theo Điều 21).
- Sau khi chuyển đổi mục đích xong, việc bán/tiêu thụ hàng hóa này tại VN không phải làm thủ tục hải quan nữa.
- Trường hợp tiêu hủy (tháo dỡ, bán sắt vụn): doanh nghiệp chịu trách nhiệm theo quy định của cơ quan quản lý môi trường, nhưng vẫn phải làm thủ tục chuyển đổi mục đích với Hải quan trước đó.
3. Lưu ý cực kỳ quan trọng (theo Công văn 15398/CHQ-GSQL ngày 17/4/2026)
- Nếu tự ý thay đổi mục đích / bán mà không kê khai, nộp thuế, khi bị hải quan phát hiện sẽ bị ấn định thuế, truy thu tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm (theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP).
- Trường hợp nhập khẩu hàng tạo tài sản cố định được miễn thuế nhưng bán lại cho bên mua trước khi hoàn thành thủ tục hải quan mới thì hành vi này không thể hợp thức hóa, sẽ bị xử lý vi phạm, ấn định thuế.
Anh/chị tuyệt đối không bán phế liệu trước khi hoàn tất thủ tục chuyển đổi mục đích với Hải quan.
4. Về trường hợp cụ thể của anh/chị (nhập khẩu giai đoạn 1990–1999)
Đây là yếu tố then chốt cần lưu ý:
- Thiết bị đã hết khấu hao, không còn sử dụng. Việc hết khấu hao về mặt kế toán không tự động miễn nghĩa vụ hải quan – nguyên tắc vẫn phải chuyển đổi mục đích và nộp thuế đối với số thuế đã miễn (trừ trường hợp tại thời điểm nhập khẩu, quyết định miễn thuế không gắn điều kiện thời hạn sử dụng).
- Tuy nhiên, do thời gian quá lâu (hơn 25–30 năm), hồ sơ gốc, Danh mục miễn thuế, quyết định miễn thuế có thể không còn trên hệ thống, và thời hiệu xác định thuế/theo quy định cũ cũng có thể không còn áp dụng. Anh/chị cần liên hệ trực tiếp Chi cục Hải quan nơi đã làm thủ tục nhập khẩu / nơi đăng ký dự án đầu tư để:
- Xác minh hồ sơ gốc, số thuế đã được miễn.
- Xác định văn bản pháp luật áp dụng tại thời điểm nhập khẩu (thời kỳ 1990–1999 áp dụng các quy định cũ, khác với Thông tư 38 hiện hành).
- Được hướng dẫn cụ thể (chuyển đổi mục đích / thanh lý / tiêu hủy).
5. Tóm lại
Có thể bán phế liệu, nhưng phải làm thủ tục “chuyển đổi mục đích sử dụng – chuyển tiêu thụ nội địa”, kê khai tờ khai mới và nộp thuế NK + thuế GTGT đối với số đã được miễn (truy thu).
Không được bán trước khi làm thủ tục.- Do hàng nhập từ rất lâu (1990–1999), anh/chị nên làm việc trực tiếp với cơ quan Hải quan nơi đăng ký dự án để được hướng dẫn chính xác theo hồ sơ gốc và quy định tại thời điểm đó.
Anh/chị có thể tham khảo thêm:
- Chủ đề Hướng dẫn của Cục Hải quan về thủ tục thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa nhập khẩu (tổng hợp Công văn 15398/CHQ-GSQL và 491/CHQ-GSQL)
- Chủ đề Muốn tiêu hủy máy móc, thiết bị — làm thủ tục hải quan như thế nào? (áp dụng cho DNCX, để tham khảo thêm quy trình tiêu hủy)
- Văn bản Thông tư 38/2015/TT-BTC (hợp nhất 38/39/121) – Điều 85 và Điều 21
Hy vọng hỗ trợ được phần nào cho anh/chị. Nếu anh/chị cung cấp thêm thông tin về Chi cục Hải quan nơi nhập khẩu và loại hình cụ thể (A41 hay mã đầu tư miễn thuế nào), mọi người sẽ tư vấn sát hơn.