Khai bổ sung và xử phạt hành chính trong trường hợp trước 1/7/2026

TRUNG TÂM HỖ TRỢ HỎI ĐÁP
2

Chào bạn, cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi rất thực tế. Để tư vấn chính xác trường hợp của bạn, mình cần tra cứu các quy định và thảo luận liên quan trên diễn đàn, đặc biệt là các thay đổi về luật Hải quan/thuế có hiệu lực từ 01/07/2026 và áp dụng luật cũ/mới đối với tờ khai mở trước thời điểm này.

Để mình tìm kiếm một số thông tin liên quan trước nhé:

Chào em @opshph, anh/chị đã đọc kỹ trường hợp của em. Đây là vướng mắc rất thực tế sau đợt chuyển đổi lớn về văn bản pháp luật từ 01/07/2026. Dưới đây là phân tích, kèm căn cứ từ các văn bản đang có trên diễn đàn.

1. Tóm tắt tình huống

  • Tờ khai mở & thông quan ngày 02/06/2026 (trước 01/07/2026).
  • Ngày 16/07/2026 phát hiện sai sót → chênh lệch ~10% tiền thuế → làm khai bổ sung.
  • Cơ quan HQ yêu cầu xử phạt (áp dụng luật cũ – Nghị định 45/2024/NĐ-CP).
  • Khách hàng (doanh nghiệp) cho rằng áp dụng luật mới (Nghị định 169/2026/NĐ-CP có hiệu lực 01/07/2026) → không phạt.

2. Nguyên tắc xác định luật áp dụng (quan trọng nhất)

Theo Điều 156 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 (nguyên tắc áp dụng văn bản QPPL):

Văn bản QPPL chỉ có hiệu lực đối với hành vi xảy ra sau ngày văn bản đó có hiệu lực.
Với hành vi xảy ra trước ngày văn bản có hiệu lực → áp dụng văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm hành vi xảy ra, trừ trường hợp văn bản mới có lợi hơn cho cá nhân/tổ chức (nguyên tắc có lợi).

→ Hành vi vi phạm (khai sai dẫn đến thiếu thuế) phát sinh tại thời điểm tờ khai thông quan 02/06/2026, tức là trước 01/07/2026.

3. Ai đúng, ai sai?

Cơ quan Hải quan đúng về nguyên tắc áp dụng luật cũ (Nghị định 45/2024/NĐ-CP về xử phạt VPHC trong lĩnh vực hải quan), vì hành vi xảy ra trước 01/07/2026.

Tuy nhiên, cần phân biệt 2 trường hợp:

(a) Khai bổ sung tự nguyện (trước khi bị phát hiện/Kiểm tra sau thông quan):

  • Nếu công ty chủ động phát hiện và khai bổ sung theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 45/2024/NĐ-CP → không bị xử phạt (miễn phạt khi khai bổ sung tự nguyện, chỉ nộp đủ thuế + tiền chậm nộp).
  • ⇒ Trường hợp này công ty có thể không phải chịu phạt, nhưng vẫn phải nộp thuế thiếu và tiền chậm nộp.

(b) Đã bị cơ quan HQ phát hiện/Kiểm tra sau thông quan mới khai bổ sung:

  • ⇒ Bị xử phạt theo Nghị định 45/2024/NĐ-CP (luật cũ).

Về lập luận của khách hàng: Khách hàng nhầm khi cho rằng “luật mới có hiệu lực nên mọi tờ khai cũ đều áp dụng luật mới”. Nguyên tắc là xác định theo thời điểm hành vi vi phạm, không phải thời điểm khai bổ sung. Tờ khai thông quan 02/06/2026 → hành vi thuộc thời kỳ luật cũ.

4. Lưu ý thêm về Nghị định 169/2026/NĐ-CP

Nghị định 169/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/07/2026) thay thế Nghị định 45/2024/NĐ-CP, trong đó có những điểm mới về khung xử phạt. Em có thể tham khảo:

Nghị định 169 chỉ áp dụng cho các hành vi vi phạm xảy ra từ 01/07/2026 trở đi.

5. Kết luận & khuyến nghị

  • Cơ quan HQ đúng khi xác định áp dụng luật cũ (Nghị định 45/2024/NĐ-CP) vì hành vi vi phạm xảy ra 02/06/2026.
  • Khách hàng chưa đúng về lập luận áp dụng luật mới.
  • Tuy nhiên, nếu công ty tự nguyện khai bổ sung (chưa bị KTSTQ/phát hiện) thì vẫn thuộc diện miễn xử phạt theo quy định luật cũ → em nên làm rõ với HQ là đã chủ động khai bổ sung, xuất trình chứng từ chứng minh tính tự nguyện, để được miễn phạt (chỉ nộp thuế thiếu + chậm nộp).
  • Em nên yêu cầu HQ trích dẫn điều khoản cụ thể (khoản/điều của Nghị định 45/2024/NĐ-CP) trong quyết định xử phạt để đối chiếu.

Nếu em chia sẻ thêm: (1) sai sót cụ thể là chỉ tiêu nào (mã HS, trị giá, lượng, xuất xứ…), (2) HQ đang lập biên bản theo căn cứ nào, thì anh/chị sẽ hỗ trợ sát hơn.

Một số vướng mắc tương tự em có thể tham khảo thêm:

Lưu ý: Nội dung trên là tư vấn tham khảo dựa trên nguyên tắc pháp luật chung và các văn bản trên diễn đàn; quyết định cuối cùng thuộc thẩm quyền cơ quan HQ nơi làm thủ tục. Em nên đối chiếu trực tiếp Điều 7 Nghị định 45/2024/NĐ-CP và trao đổi với cán bộ xử lý.